بهگزارش خبرنگار میراثآریا، برنامه زنده تلویزیونی «گفتمان» شامگاه ۲۶ آبانماه ۱۴۰۵ با اجرای سیدمحمد عبودزاده و با موضوع «اهمیت شناخت، حفظ و پاسداری از میراث فرهنگی» از شبکه استانی سیمای مرکز خوزستان روی آنتن رفت.
در این برنامه، احمدرضا حسینیبروجنی، معاون میراثفرهنگی خوزستان و غلامرضا سلمانپور، رئیس گروه موزهها و اموال منقول فرهنگی استان، به تشریح ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و تمدنی خوزستان، وضعیت آثار ثبتشده ملی و جهانی، نقش موزهها در انتقال هویت تاریخی، ضرورت احیای بافتهای تاریخی، حمایت از موزههای خصوصی، حفاظت از میراث ناملموس و مسئولیت دستگاههای اجرایی و مردم در پاسداری از این سرمایه ملی پرداختند.
خوزستان؛ سرزمینی با تنوع کمنظیر میراث تاریخی و فرهنگی
در ابتدای این گفتوگو، احمدرضا حسینیبروجنی با اشاره به پیشینه تمدنی و تنوع فرهنگی خوزستان اظهار کرد: جایجای این استان سرشار از آثار تاریخی و فرهنگی ملموس و ناملموس است و محوطههای باستانی، بافتهای تاریخی، بناهای ارزشمند و آیینها و سنتهای اقوام مختلف، مجموعهای کمنظیر از میراث تمدنی ایران را شکل دادهاند.
او افزود: رسالت اصلی میراثفرهنگی در این حوزه، شناسایی آثار، فراهمکردن زمینه حفاظت و صیانت از آنها و انتقال این سرمایههای ارزشمند به نسل جدید است؛ چراکه آثار تاریخی و فرهنگی امانتی از گذشتگان هستند که باید با مسئولیتپذیری از آنها نگهداری شود.
ثبت سه اثر جهانی اختصاصی و دو اثر مشترک در خوزستان
معاون میراثفرهنگی خوزستان با تشریح جایگاه استان در حوزه میراث جهانی و ملی گفت: خوزستان دارای سه اثر ثبت جهانی اختصاصی شامل محوطه باستانی چغازنبیل، شهر تاریخی شوش و مجموعه سازههای آبیتاریخی شوشتر است.
او افزود: علاوه بر این آثار، دو میراث جهانی مشترک نیز در خوزستان وجود دارد که شامل مجموعه کاروانسراهای ایرانی با نمایندگی کاروانسرای افضل شوشتر و راهآهن سراسری ایران بهعنوان یکی از نمونههای شاخص میراث صنعتی است. حدود ۲۷۳ کیلومتر از مسیر راهآهن سراسری ثبت جهانیشده در محدوده استان خوزستان قرار دارد.
حسینیبروجنی با اشاره به گستردگی آثار تاریخی شناساییشده در استان بیان کرد: تاکنون بیش از یکهزار و ۲۰۰ اثر تاریخی در خوزستان شناسایی، مستندسازی و در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند و استان از این نظر در زمره ۱۰ استان برتر کشور قرار دارد.
او ادامه داد: در کنار ثبت تکبناها و محوطههای تاریخی، شناسایی و ثبت مجموعههای تاریخی و بافتهای ارزشمند نیز در دستور کار قرار گرفته است. در حال حاضر شش بافت تاریخی مصوب، دو بافت روستایی ثبتشده در فهرست آثار ملی و یک بافت صنعتی شاخص با عنوان نیوسایت اهواز در استان وجود دارد.
معاون میراثفرهنگی خوزستان با تأکید بر اینکه ثبت آثار، مقدمهای برای حفاظت و صیانت از آنهاست، گفت: شناسایی و ثبت آثار تاریخی زمینه لازم را برای حفاظت، نگهداری، معرفی، بهرهبرداری متناسب و انتقال این میراث به نسلهای آینده فراهم میکند.

ثبت ۱۳۱ اثر تاریخی در شورای ملی ثبت آثار در خوزستان
حسینیبروجنی با اشاره به برگزاری شورای ملی ثبت آثار تاریخی و فرهنگی در خوزستان برای نخستینبار در سطح استان اظهار کرد: در روزهای ۲۸ و ۲۹ مهرماه امسال، خوزستان میزبان اعضای شورای ملی ثبت آثار تاریخی و فرهنگی و کارشناسان وزارت میراثفرهنگی بود و در این نشستها ۱۳۱ اثر در حوزههای مختلف میراثی مورد بررسی قرار گرفت و به ثبت ملی رسید.
او افزود: از جمله آثار شاخص بررسیشده در این شورا میتوان به مسجد سبزقبا و مسجد جامع سوسنگرد اشاره کرد. همچنین پروندههای مربوط به آثار منقول، آثار صنعتی، تپهها و محوطههای تاریخی و آثار مرتبط با دفاعمقدس در دستورکار قرار گرفتند.
معاون میراثفرهنگی خوزستان توضیح داد: در حوزه آثار منقول، ۱۵ اثر تاریخی بررسی شدند که همگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدند. همچنین ۱۵ اثر مرتبط با دفاع مقدس و رخدادهای جنگهای ۱۲روزه و ۴۰روزه و پیامدهای جنگ رمضان در کشور و بهویژه خوزستان بررسی و ثبت شدند.
او ادامه داد: ۷۴ اثر دیگر نیز در گستره جغرافیایی استان، شامل آثار پیش از اسلام، دوره اسلامی و میراث صنعتی مرتبط با صنعتنفت و پتروشیمی، بررسی و به فهرست آثار ملی اضافه شدند.
بافتهای تاریخی خوزستان؛ روایتگر سبک زندگی و معماری نیاکان
حسینیبروجنی در بخش دیگری از برنامه، با اشاره به اهمیت بافتهای تاریخی استان گفت: بافتهای تاریخی اهواز، آبادان، بهبهان، رامهرمز، شوشتر و دزفول از جمله محدودههای تاریخی مصوب استان هستند که برای آنها محدوده و ضوابط اختصاصی حفاظتی تهیه شده است.
او با بیان اینکه هر یک از این بافتها ویژگیهای معماری و تاریخی خاص خود را دارند، افزود: بافتهای تاریخی شوشتر و دزفول از ویژگیهای منحصربهفردی برخوردارند؛ بهگونهای که علاوه بر ساختار شهری در سطح زمین، مجموعهای از شبستانها و زیرزمینهای تاریخی و بههمپیوسته در زیر این بافتها وجود دارد که تصویری از یک شهر چندلایه و حتی سهطبقه را پیش روی پژوهشگران قرار میدهد.
معاون میراثفرهنگی خوزستان با اشاره به معماری خانههای تاریخی خوزستان اظهار کرد: تناسبات انسانی، تزئینات وابسته به معماری، هشتیها، دالانها، زیرزمینها و فضاهای درونگرا در این بناها، تنها عناصر معماری نیستند، بلکه بازتابدهنده سبک زندگی، روابط خانوادگی، همدلی و انسجام اجتماعی در گذشته هستند
او همچنین با اشاره به ثبت ملی مهارت و فنون خوونچینی در خوزستان گفت: این شیوه ارزشمند آجرکاری و تزئینات وابسته به معماری با هدف حفظ مهارتهای سنتی، شناسایی استادکاران و انتقال این دانش به نسلهای آینده در فهرست آثار ملی ناملموس ثبت شده است.
حسینیبروجنی افزود: خوشبختانه در سالهای اخیر استقبال از بهکارگیری این عناصر معماری در ساختوسازهای جدید افزایش یافته و نمونههایی از استفاده از الگوهای معماری تاریخی خوزستان در بناهای جدید، از جمله برخی مجموعههای اقامتی، قابل مشاهده است. این رویکرد میتواند به جلوگیری از شکلگیری شهرهای فاقد هویت معماری کمک کند.

مشارکت بخش خصوصی در مرمت و احیای بناهای تاریخی
او با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از بناهای تاریخی استان در مالکیت اشخاص حقیقی قرار دارند، اظهار کرد: حفاظت از میراث تاریخی فقط به بناهای دولتی محدود نمیشود و بخش خصوصی نیز در این زمینه نقش مهمی دارد.
معاون میراثفرهنگی خوزستان افزود: ادارهکل میراثفرهنگی خوزستان با اجرای طرحهای مشارکتی تلاش میکند از مالکان خصوصی برای نگهداری، مرمت و احیای بناهای تاریخی حمایت کند.
او با اشاره به نقش شورای فنی در این فرآیند گفت: همه طرحهای مرمتی، اعم از بناهای دولتی و خصوصی، پیش از اجرا در شورای فنی بررسی میشوند و نوع مداخله، شیوه مرمت و کاربری پیشنهادی بنا با توجه به شأن تاریخی و ظرفیت تابآوری آن ارزیابی خواهد شد تا از آسیب به اصالت و هویت اثر جلوگیری شود.
قانون حمایت از مرمت بافتهای تاریخی؛ زمینهساز مسئولیت مشترک دستگاهها
حسینیبروجنی با تشریح چارچوبهای قانونی حفاظت از میراثفرهنگی گفت: قوانین مرتبط با حفاظت از آثار تاریخی در کشور سابقهای طولانی دارند، اما قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی ـ فرهنگی که در سال ۱۳۹۸ به تصویب رسید، ظرفیت مهمی برای گسترش مشارکت دستگاههای اجرایی و جوامع محلی در حفاظت از میراث تاریخی فراهم کرده است.
او با اشاره به ماده ۱۳ این قانون اظهار کرد: براساس این ماده، دستگاههایی که آثار تاریخی در مالکیت یا حوزه تخصصی آنها قرار دارد، مکلفاند برای پژوهش، مطالعات، حفاظت و مرمت این آثار اعتبار لازم را اختصاص دهند و اقدامات خود را با رعایت ضوابط و نظارت میراثفرهنگی انجام دهند.
معاون میراثفرهنگی خوزستان افزود: همچنین شهرداریها مکلفاند در برنامهریزی و تخصیص اعتبارات شهری، بافتهای تاریخی را در اولویت قرار دهند و برای بهبود خدمات، زیرساختها و مرمت بناهای واقع در این محدودهها اقدام کنند.
او با اشاره به تلاشهای انجامشده برای فعالسازی انجمنهای میراثفرهنگی و تعامل با دستگاههای اجرایی گفت: حفاظت از میراثفرهنگی نباید صرفاً بر دوش ادارهکل میراثفرهنگی باشد؛ بلکه مجموعه دستگاههای دولتی، شهرداریها، دهیاریها، بخشداریها، انجمنها و جوامع محلی باید در این مسئولیت مشارکت کنند.
تداوم کاوشهای باستانشناسی و کشف لایههای ناشناخته تمدنی
حسینیبروجنی در ادامه با اشاره به اهمیت پژوهش و کاوشهای باستانشناسی در خوزستان گفت: بخشی از ارزشهای تاریخی استان در لایههای زیرین محوطههای باستانی نهفته است و در برخی مناطق، لایههای تاریخی تا عمق حدود ۱۵ متر نیز شواهدی از هویت و تمدن گذشته را در خود جای دادهاند.
او افزود: در سال گذشته در ۱۰ محوطه تاریخی استان برنامههای کاوش و گمانهزنی باستانشناسی انجام شد و دادههای ارزشمندی از این محوطهها به دست آمد.
معاون میراثفرهنگی خوزستان با اشاره به کاوشهای اخیر در محوطه کلگهزرین مسجدسلیمان بیان کرد: این محوطه باوجود پیشینه مطالعاتی و گزارشهای باستانشناسی گذشته، نیازمند بررسیهای میدانی و پژوهشی جدید بود که با هماهنگی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، مجوزهای لازم برای انجام دو فصل کاوش در آن دریافت شد و نتایج و دادههای باستانشناختی ارزشمندی به دست آمد.
او خاطرنشان کرد: دادههای حاصل از این کاوشها باید در مراحل بعدی در پژوهشگاه بررسی و تحلیل شوند تا نتایج آنها در قالب کتاب یا کتابچه تخصصی منتشر و در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان قرار گیرد.

سایتموزه کولفرح و سرمسجد در مسیر استانداردسازی
در بخش دیگری از برنامه، رئیس گروه موزهها و اموال منقول فرهنگی خوزستان به تشریح جایگاه سایتموزهها در معرفی میراث تاریخی استان پرداخت.
غلامرضا سلمانپور با اشاره به ظرفیتهای محوطههای تاریخی ایذه و مسجدسلیمان اظهار کرد: سایتموزه کولفرح ایذه و محوطه سرمسجد مسجدسلیمان از جمله محوطههای شاخص تاریخی استان هستند که از نظر ویژگیهای باستانشناختی، نقوش و نگارکندها از اهمیت فراوانی برخوردارند.
او افزود: مطالعات مربوط به سایتموزه کولفرح به پایان رسیده و مراحل اولیه استانداردسازی آن در حال انجام است؛ این محوطه هماکنون نیز امکان بازدید گردشگران و علاقهمندان را دارد، اما تکمیل زیرساختها و خدمات مورد نیاز برای ارتقای کیفیت بازدید ضروری است.
رئیس گروه موزهها و اموال منقول فرهنگی خوزستان ادامه داد: در طول دو سال گذشته اقدامات مناسبی در زمینه بهسازی مسیرهای دسترسی، پایش و مانیتورینگ، روشنایی و نورپردازی و ایجاد برخی خدمات و زیرساختهای مورد نیاز بازدیدکنندگان در این محوطهها انجام شده است.
او ابراز امیدواری کرد با اجرای طرح محتوایی و تکمیل فرآیند استانداردسازی، زمینه حضور بیشتر گردشگران، پژوهشگران و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ در این محوطههای ارزشمند فراهم شود.
موزهها؛ فراتر از محل نگهداری و نمایش اشیای تاریخی
سلمانپور در تشریح جایگاه موزهها در دنیای امروز گفت: نگاه به موزهها نسبت به گذشته تغییر کرده است. در گذشته، موزهها بیشتر بهعنوان مکانهایی برای نگهداری و نمایش اشیای تاریخی شناخته میشدند، اما امروزه به نهادهایی پویا و زنده تبدیل شدهاند که وظیفه بازتاب رویدادهای گذشته و انتقال دانش، فرهنگ و هویت به نسل حاضر و آینده را بر عهده دارند.
او افزود: موزهها امروز علاوه بر نمایش آثار، ظرفیتهای گستردهای در حوزه آموزش، پژوهش، معرفی فناوریها و هنرهای نسلهای گذشته و انتقال تجربههای تاریخی دارند. هر شیء تاریخی نیز میتواند حامل اطلاعات و ناگفتههای فراوانی درباره دوره تاریخی، شیوه زندگی و فرهنگ مردمان گذشته باشد.
رئیس گروه موزهها و اموال منقول فرهنگی خوزستان با اشاره به تنوع موزههای استان بیان کرد: به دلیل گستردگی محوطههای تاریخی، تنوع دورههای تمدنی و حضور اقوام مختلف، خوزستان ظرفیت شکلگیری انواع موزههای باستانشناسی، تاریخی، طبیعی، مردمشناسی و تخصصی را دارد.
او استانداردسازی موزهها، ارتقای کیفیت خدمات و استفاده از فناوریهای نوین در معرفی آثار و موزهداری را از برنامههای مهم این حوزه عنوان کرد.

۱۱ مجموعهدار دارای مجوز و فعالیت دو موزه خصوصی در خوزستان
سلمانپور در ادامه به موضوع مجموعهداری و راهاندازی موزههای خصوصی پرداخت و گفت: با توجه به پیشینه تاریخی خوزستان، خانوادهها و علاقهمندان بسیاری مجموعههایی از اشیای تاریخی و فرهنگی را در اختیار دارند که بخشی از آنها بهصورت موروثی به نسلهای بعد منتقل شده است.
او توضیح داد: اشیاءِ مجاز برای نگهداری توسط اشخاص، از جمله مجموعههای خانوادگی، سکهها، ظروف و اشیای مردمشناسی، میتوانند پس از مراجعه به ادارهکل میراثفرهنگی، شناسایی و شناسنامهدار شوند.
رئیس گروه موزهها و اموال منقول فرهنگی خوزستان افزود: علاقهمندان پس از طی مراحل کارشناسی و شناسایی آثار، میتوانند گواهی و پروانه مجموعهداری دریافت کنند و در ادامه، بهصورت انفرادی یا گروهی برای تأسیس موزه خصوصی اقدام کنند.
او با اعلام اینکه در حال حاضر ۱۱ مجموعهدار دارای پروانه و مجوز در خوزستان فعالیت دارند، اظهار کرد: تاکنون دو مجموعه از این مجموعهداران موفق به دریافت پروانه موزه خصوصی شدهاند.
سلمانپور با معرفی این موزهها گفت: موزه پزشکی رامهرمز با نمایش مجموعهای از تجهیزات و ابزارهای پزشکی و کافهموزه تارمه شوشتر با ارائه مجموعهای از اشیا و تجهیزات مردمشناسی، از نمونههای فعال موزههای خصوصی استان هستند.
او همچنین از طیشدن مراحل پایانی صدور پروانه دو موزه خصوصی دیگر در شهرستانهای حمیدیه و کارون خبر داد و افزود: این موزهها نیز با محوریت مردمشناسی و نمایش ابزارها و تجهیزات مرتبط با زندگی و فرهنگ مردم شکل گرفتهاند.
۱۱ موزه غیروابسته فعال در استان؛ از موزههای طبیعی تا میراث دفاعمقدس
رئیس گروه موزهها و اموال منقول فرهنگی خوزستان با اشاره به فعالیت موزههای غیروابسته در استان اظهار کرد: در حال حاضر ۱۱ موزه غیروابسته در خوزستان فعال هستند که از جمله آنها میتوان به موزههای تاریخ طبیعی، موزه حیاتوحش، موزه تالاب شادگان، موزههای مرتبط با دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی رامین و موزههای دفاعمقدس اشاره کرد.
او افزود: موزههای دفاعمقدس خرمشهر و آبادان از جمله مقاصد مهم گردشگری در جنوب استان هستند که سالانه چند صد هزار نفر از آنها بازدید میکنند و در ایام برگزاری کاروانهای راهیان نور نیز با استقبال گسترده علاقهمندان مواجه میشوند.
سلمانپور همچنین به موزه بیمارستان شهیدمخبری اشاره کرد و گفت: این مجموعه که طی دو سال گذشته در استان مورد توجه قرار گرفته، یکی از ویترینهای مهم دوران دفاعمقدس است؛ چراکه علاوه بر نمایش توان مهندسی و نحوه راهاندازی بیمارستان در شرایط جنگی، روایتگر حضور و فداکاری پزشکان و کادر درمانی است که در طول هشت سال دفاعمقدس در مناطق عملیاتی به مجروحان و رزمندگان خدمترسانی کردند.

اشیاءِ خانوادگی؛ سرمایههایی که میتوانند در موزهها ماندگار شوند
سلمانپور در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت اشیای قدیمی و یادگاریهای خانوادگی که امکان نگهداری از آنها برای مالکان وجود ندارد، گفت: یکی از رویکردهای مهم امروز در حوزه موزهداری، مشارکتدادن مردم و استفاده از ظرفیتهای بخش خصوصی برای حفاظت از اشیای تاریخی است.
او افزود: خانوادههایی که اشیای قدیمی و یادگاریهای ارزشمند در اختیار دارند، میتوانند با اهدای آنها به میراثفرهنگی، زمینه نگهداری اصولی و نمایش این آثار در موزههای مردمشناسی یا موزههای تخصصی را فراهم کنند.
رئیس گروه موزهها و اموال منقول فرهنگی خوزستان تأکید کرد: این اشیا با نام اهداکننده یا خانواده اهداکننده ثبت و ضبط و شناسنامهدار میشوند و پس از آن، اقدامات حفاظتی و نگهداری آنها از سوی میراثفرهنگی انجام میشود و امکان نمایش آنها در موزهها و نمایشگاههای مختلف نیز فراهم خواهد شد.
او همچنین با اشاره به شعارهای حوزه موزهداری گفت: شعار امسال موزهها با عنوان جهانی «موزهها پیونددهنده جهان گسسته» و شعار ملی «موزهها حافظ هویت و انسجام ملی» انتخاب شده است که بر نقش موزهها در ایجاد ارتباط میان نسلها، اقوام و فرهنگهای مختلف تأکید دارد.
میراث ناملموس؛ گنجینه زندهای که بدون مشارکت مردم حفظ نمیشود
در بخش دیگری از این برنامه، حسینیبروجنی با اشاره به اهمیت میراث ناملموس اظهار کرد: میراث ناملموس از جمله حساسترین بخشهای میراثفرهنگی است؛ چراکه این آثار با فرهنگ، باورها، آیینها، سنتها و شیوه زندگی مردم پیوند خوردهاند و برخلاف آثار ملموس، ممکن است در اثر تغییر سبک زندگی و کاهش انتقال تجربه میان نسلها بهتدریج از بین بروند.
او افزود: در استان خوزستان باتوجه به گستردگی جغرافیایی و تنوع اقوام و فرهنگها، مصادیق فراوانی از میراث ناملموس وجود دارد که از جمله آنها میتوان به آیینهای سوگواری و عزاداری، میراث عاشورایی، آیینهای شادی، سنتهای نوروزی و مهارتهای مرتبط با زندگی و فعالیتهای روزمره اقوام اشاره کرد.
معاون میراثفرهنگی خوزستان با تأکید بر اینکه شناسایی و ثبت این آثار بهتنهایی برای حفاظت از آنها کافی نیست، بیان کرد: صیانت از میراث ناملموس نیازمند یک حرکت جمعی و مشارکت گسترده مردم، انجمنها، مسئولان شهری و روستایی، دهیاریها و بخشداریهاست؛ زیرا بخش مهمی از این میراث در بستر زندگی روزمره مردم شکل گرفته و تداوم آن نیز به حضور و مشارکت جامعه وابسته است.
او صنعت لنجسازی را یکی از نمونههای مهم این میراث دانست و گفت: خوزستان از خاستگاههای مهم این صنعت سنتی است و لازم است با حمایت از کارگاههای لنجسازی در مناطق ساحلی خرمشهر و آبادان، زمینه تداوم این مهارت و انتقال آن به نسل جدید فراهم شود.

آیین اهدای گل نرگس به حرم رضوی؛ نمونهای از میراث معنوی خوزستان
در ابتدای برنامه نیز سیدمحمد عبودزاده، مجری گفتمان، با اشاره به تنوع میراثفرهنگی خوزستان، آیین اهدای گل نرگس بهبهان به حرم مطهر امام رضا(ع) را بهعنوان یکی از نمونههای شاخص میراث ناملموس استان معرفی کرد.
این آیین که با بهرهگیری از ظرفیت رویشگاههای طبیعی گل نرگس بهبهان و ارادت مردم این منطقه به امام هشتم(ع) شکل گرفته، بیش از ۵۰ سال سابقه اجرا دارد و حدود ۹ سال است که در فهرست میراثفرهنگی کشور به ثبت رسیده است.
در این برنامه همچنین با پخش تصاویری از خانه تاریخی محسنی بهبهان، سازههای آبی شوشتر، محوطه تاریخی کولفرح ایذه و دیگر جاذبههای میراثی استان، بخشی از تنوع و گستردگی میراث فرهنگی خوزستان به تصویر کشیده شد.
مرمت و حفاظت؛ مسئولیتی مستمر و نیازمند صبر و دقت
در بخش پایانی برنامه، حسینیبروجنی با تأکید بر ضرورت توجه به اصول علمی و تخصصی در مرمت بناهای تاریخی اظهار کرد: مرمت، نگهداری و حفاظت از آثار تاریخی فرایندی مستمر است و نباید انتظار داشت که یک اثر تاریخی در مدتزمان کوتاه و مثلاً طی یک سال بهطور کامل مرمت شود.
او افزود: در بسیاری از موارد، مرمت یک اثر تاریخی به معنای انجام اقدامات حفاظتی، جلوگیری از تخریب و رفع خطرهای احتمالی است؛ بنابراین باید با صبر، دقت و رعایت ضوابط تخصصی در این مسیر حرکت کرد.
معاون میراثفرهنگی خوزستان خاطرنشان کرد: نباید با دخل و تصرف بیش از اندازه یا اقدامات غیرتخصصی، اصالت و هویت آثار تاریخی را از بین ببریم. مردم و مسئولان باید بدانند که حفاظت از میراثفرهنگی یک مسئولیت مستمر و ماندگار است.
او با تأکید بر اینکه نسل امروز امانتدار میراث گذشتگان است، ابراز امیدواری کرد با افزایش آگاهی عمومی و مشارکت همه بخشها، این سرمایه بزرگ ملی و هویتی بهدرستی حفظ و به نسلهای آینده منتقل شود.
برنامه زنده «گفتمان» با اجرای سیدمحمد عبودزاده و حضور کارشناسان و مسئولان حوزه میراثفرهنگی خوزستان، فرصتی برای تبیین ابعاد مختلف میراث ملموس و ناملموس استان و تشریح مسئولیت مشترک مردم و دستگاههای اجرایی در حفاظت از این گنجینه تمدنی بود.
گزارش از سیدجواد خراسانی

انتهای پیام/

نظر شما